Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

OΛA ΔYNATA ME THN ΠPOΣEYXH

Συνομιλία με τον Θεό

Οσίου Εφραίμ του Σύρου

Πόσο εύκολα ο άνθρωπος ξεχνάει ό,τι πιο ωραίο και μεγάλο διαθέτει! Αυτό συμβαίνει με το μεγάλο προνόμιο που λέγεται προσευχή. Ναι, η προσευχή, το κατ’ εξοχήν προνόμιο που «ανωτεροποιεί» τον άνθρωπο, πολύ συχνά παραμελείται. Κάποτε μάλιστα - και αυτό είναι το τραγικό - περιφρονείται και διαβάλλεται. «Είναι ντροπή να προσεύχεσαι», έλεγε ο αρνητής του Θεού, ο Νίτσε. Μπορούμε να φαντασθούμε την τραγικότητα του εκ πεποιθήσεως άθεου που μάχεται την ανυψωτική δύναμη της προσευχής; Διότι η προσευχή δεν είναι μονάχα για τις δύσκολες στιγμές της ζωής. Δεν είναι απλώς το καταφύγιο για τις αναπάντεχες θύελλες και καταιγίδες. Είναι για όλες τις στιγμές της ζωής. Είναι η αναπνοή της ψυχής μας! Τι είναι ο άνθρωπος χωρίς τον Θεό; Τι είναι ο άνθρωπος χωρίς την προσευχή; Χωρίς την μεταφυσική διάσταση, χωρίς την υϊκή σχέση και εξάρτηση από τον Θεό, δεν είναι ολόκληρος ούτε μπορεί να ολοκληρωθεί. Είναι λειψός, ακρωτηριασμένος. Πάσχει από βαριά πνευματική αναπηρία. Ζει χωρίς ελπίδα.

Ας μην ξεγελιόμαστε. Αν αφαιρέσουμε από τον άνθρωπο την κατακόρυφη διάσταση, του αφαιρούμε και την οριζόντια. Αν του ψαλιδίσουμε τα φτερά της προσευχής, τον καταδικάζουμε να ζει στο χώμα σαν φτωχό οικόσιτο. Στερούμε από τον άνθρωπο τη δυνατότητα να επικοινωνεί με τον Θεό, να Τον λατρεύει και να Τον δοξολογεί με την «εν πνεύματι και αληθεία» προσευχή. Τότε τι του αφήνουμε; Η ψυχή του ανθρώπου στη φυσική κι αδιάφθορη κατάστασή της νιώθει την ανάγκη αυτής της επικοινωνίας με τον Θεό, πιο πολύ και από την ανάγκη της επικοινωνίας με τους συνανθρώπους της. Όπως είναι αφύσικο και αρρωστημένο ο άνθρωπος να κλείνεται στον εαυτό του και να αγνοεί τους γύρω του, δηλαδή να γίνεται εγωπαθής και εγωκεντρικός, το ίδιο και ακόμα χειρότερο είναι να διαγράφει τον Θεό, να Τον αγνοεί και να μην επικοινωνεί μαζί Του. Ο άνθρωπος που ανυψώνεται με την προσευχή στον ουρανό, εξυψώνεται και ως σκεπτόμενη προσωπικότητα. Με το να επικοινωνεί συνειδητά με τον Θεό δεν γίνεται απλώς θρησκευόμενος άνθρωπος, γίνεται ο σωστός και αληθινός άνθρωπος. Εξανθρωπίζεται.

Την μεγάλη αξία της προσευχής υπογραμμίζει και ο ιερός Χρυσόστομος: «Πας προσευχόμενος, τω Θεώ διαλέγεται. Όσον δε έστιν άνθρωπον όντα τω Θεώ λαλείν, αγνοεί μεν ουδείς παραστήσαι δε λόγω την τιμήν ουκ αν τις δυνηθεί ή. Αύτη γαρ η τιμή και την των αγγέλων υπεραίρει μεγαλοπρέπεια». Μας λέει, δηλαδή, ότι ο άνθρωπος που προσεύχεται συνομιλεί με τον Θεό. Πόσο πιο σπουδαίο είναι ο άνθρωπος να συνομιλεί με τον Θεό κανένας δεν το αγνοεί, όπως και κανένας δεν θα μπορούσε να παρουσιάσει με λόγια την τιμή αυτή. Διότι η τιμή αυτή ξεπερνάει και τη μεγαλοπρέπεια των αγγέλων. Και συνεχίζει:

«Το έργο της προσευχής είναι κοινό και για τους αγγέλους και για τους ανθρώπους. Και όσον αφορά την προσευχή δεν υπάρχει καμιά διαφορά ανάμεσά τους. Η προσευχή σε κάνει να ξεχωρίζεις από τα άλογα ζώα και σε ενώνει με τους αγγέλους. Διότι αν εκείνοι που συνομιλούν με σοφούς ανθρώπους, από τη συνεχή ομιλία, σύντομα αρχίζουν να τους μοιάζουν στη φρόνηση, τι πρέπει να πούμε για εκείνους που συνομιλούν και προσεύχονται στον Θεό; Με πόση σοφία, με πόση αρετή και σύνεση και καλοσύνη και σωφροσύνη και επιείκεια τους γεμίζει η προσευχή και η δέηση; Ώστε δεν θα πέσει κανείς έξω αν θα πει πως η προσευχή είναι η αιτία και η αφορμή κάθε αρετής. Και ακόμα, σε μια ψυχή χωρίς προσευχή, καμιά αρετή δεν μπορεί να βλαστήσει».

(Περιοδικό «ΣΩΤΗΡ», Νοεμ. 2021)

Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

Η Αναγέννηση

Η ολοκληρωτική Αλλαγή του ανθρώπου

Ο σύγχρονος άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη για μια ριζική, ολοκληρωτική αλλαγή στη ζωή του. Επιθυμεί να αλλάξει τελείως. Θέλει να γίνουν όλα μέσα του καινούργια, νέα. Καινούργιο μυαλό που θα γεννάει καινούργιες σκέψεις, καινούργια καρδιά γεμάτη με όμορφα συναισθήματα, καινούργιοι πόθοι και επιθυμίες, μια πραγματική ανάσταση ενός καινούργιου κόσμου στη ζωή του.

Την ολοκληρωτική αυτή ανανέωση ούτε η κοινωνία, ούτε κανένα σύστημα, ούτε ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να την κάνει. Η αλλαγή του ανθρώπου είναι πνευματική υπόθεση. Είναι υπόθεση εσωτερική. Και στον πλανήτη μας δεν υπάρχει δύναμη που να μπορεί να κάνει τον άνθρωπο καινούργιο, με μια πέρα για πέρα καινούργια ζωή. Κάθε μεταρρύθμιση απ’ έξω ή αυτο-μεταρρύθμιση, παρά τις καλές διαθέσεις του ίδιου του ανθρώπου, καταλήγει σε απογοήτευση και αποτυχία.

Η μοναδική δύναμη για ολοκληρωτική αλλαγή του ανθρώπου είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Πειραιώς Καλλίνικος στο περιοδικό Πειραϊκή Εκκλησία Ιαν. - Φεβ. 2000, σελ. 3, γράφει: «Ζωή χωρίς Χριστό είναι ηθική αυτοκτονία, είναι αυτοκαταστροφή, είναι γκρεμός, είναι θάνατος. Ζωή με οδηγό τον Χριστό είναι πρόοδος, είναι χαρά, είναι ανύψωση είναι λύτρωση, είναι βίωση και απόλαυση αληθινής ευτυχίας…

Μονάχα ο Χριστός σώζει, μονάχα ο Χριστός εξημερώνει και εξευγενίζει την ανθρώπινη καρδιά, μονάχα ο Χριστός εκπολιτίζει, μονάχα ο Χριστός ειρηνεύει τις ανθρώπινες κοινωνίες».

Ήρθε, λοιπόν, ο Χριστός στη γη για να κάνει τον άνθρωπο καινούργιο, με μια εντελώς καινούργια ζωή. Τον άνθρωπο βέβαια που θα θελήσει και θα ζητήσει την αλλαγή αυτή.

Στην Αγία Γραφή το γεγονός της ολοκληρωτικής αλλαγής του ανθρώπου παρουσιάζεται ως μια καινούργια γέννηση. Μια γέννηση από πάνω (άνωθεν). Ο Ιησούς Χριστός, στο σοφό Νικόδημο, παρουσίασε την «ξαναγέννηση» αυτή του ανθρώπου με τα παρακάτω λόγια: «Αν δεν γεννηθεί κανείς από πάνω, δεν μπορεί να δει τη βασιλεία του Θεού» (Ιωάν. 3:3). Ο Νικόδημος ήταν Φαρισαίος, όμως είχε ειλικρινές ενδιαφέρον για την αλήθεια του Θεού. Επισκέφθηκε, λοιπόν, ένα βράδυ τον Ιησού για να ακούσει τη διδασκαλία Του και έτσι άκουσε τα παραπάνω λόγια του Θεανθρώπου, ο οποίος του τόνισε, και το τονίζει και σ’ εμάς σήμερα, ότι η καινούργια ζωή είναι «άνωθεν» ενέργεια, είναι του Θεού και όχι του ανθρώπου. Για να ζήσει κανείς την όμορφη ζωή (τη βασιλεία του Θεού στη γη) θα πρέπει να ξαναγεννηθεί από τον Θεό. Το έργο αυτό της αναγέννησης το επιτελεί το Τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, το Άγιο Πνεύμα (Γαλάτας 3:2). Και ο άνθρωπος γίνεται καινούργιο δημιούργημα: «Όταν κάποιος ανήκει στο Χριστό είναι μια νέα δημιουργία. Τα παλιά πέρασαν. Όλα έχουν γίνει καινούργια» (Β’ Κορ. 5:17).

Μιχάλης Κανταρτζής

Noέμβριος - Δεκέμβριος 2021

ΠΕΡΙ TOY ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

Το Άγιο Πνεύμα Στη Ζωή Μας

Η χριστιανική πίστη φανερώνει τη δυναμική παρουσία του Κυρίου Ιησού Χριστού στη ζωή μας. Έχει ένα ζωντανό Τριαδικό Θεό. Η Αγία Τριάδα είναι «ζωντανή» και έτοιμη να ενεργήσει στη ζωή και για τη ζωή του κάθε συνειδητού Χριστιανού που πιστεύει και αναγνωρίζει τον Ιησού Χριστό ως Σωτήρα και Κύριό του. Ο συνειδητός Χριστιανός, όπως τον παρουσιάζει η Αγία Γραφή και οι Πατέρες της Εκκλησίας, τόσο από προσωπική τους πείρα, όσο και από την πείρα άλλων πιστών, πιστεύει ότι ο Θεός είναι ένας ζωντανός και δυναμικός Θεός, που με το Άγιό Του Πνεύμα ενεργεί εδώ και τώρα.

Κάθε, λοιπόν, αναγεννημένος συνειδητός Χριστιανός, θα πρέπει να βλέπει καθημερινά τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος στη ζωή του. Ο συνειδητός Χριστιανός, που κάθε μέρα προσεύχεται, μελετάει τον Λόγο του Θεού, ζει μια αγία ζωή, συμμετέχει στην πνευματική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας και κάνει το θέλημα του Θεού, έρχεται πιο κοντά στον Κύριο και ο Κύριος πιο κοντά σ’ αυτόν. Κάθε μέρα όλο και περισσότερο νιώθει και βλέπει τον Κύριο να ενεργεί στη ζωή του και με τη ζωή του να κάνει με το Άγιο Πνεύμα πράγματα μεγάλα και θαυμαστά. Όσο πιο πολύ υπακούει στο Λόγο του Θεού και Τον εμπιστεύεται, τόσο πολύ ο Κύριος ανοίγει τους ουρανούς Του και τον γεμίζει με τα αγαθά και τις ευλογίες που έχει ανάγκη αυτός ο ίδιος, τα αγαπητά του πρόσωπα, αλλά και κάθε άνθρωπος για τον οποίο προσεύχεται.

Ο συνειδητός Χριστιανός πιστεύει ότι ο Κύριος είναι ζωντανός και διαθέσιμος δια του Αγίου Πνεύματος για κάθε άνθρωπο που Τον αναγνωρίζει Σωτήρα και Κύριο του. Στις μέρες μας ο Κύριος θέλει να εργαστεί με το Άγιο Πνεύμα στη ζωή του Χριστιανού (βλ. Α’ Ιωάν. 4:4).

Η Αγία Γραφή, ο Λόγος του Θεού, μας οδηγεί και μας εμπνέει να επιμένουμε στην προσευχή, ζητώντας το Άγιο Πνεύμα να καταλάβει όλη μας τη ζωή. Όλοι μας γνωρίζουμε πως όλες οι ακολουθίες στην Εκκλησία ξεκινούν με την καταπληκτική προσευχή «Βασιλεύ Ουράνιε» που περιλαμβάνει αυτό ακριβώς: «Ελθέ και σκήνωσον εν ημίν». Ο Κύριος μας μιλάει με το θείο του Λόγο και μας λέει: «Μη διστάζετε να ζητήσετε οτιδήποτε θέλετε, όσο μεγάλο κι αν είναι. Μείνετε πιστοί σε Μένα. Εμπιστευθείτε Με και θα σας δώσω τόσα πολλά και τόσο μεγάλα, που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και καρδιά ανθρώπου δεν επιθύμησε, θα σας δώσω ό,τι μου ζητήσετε, γιατί σας αγαπώ και θέλω να σας κάνω ευτυχισμένους» (Ιωάν. 15:7,16:24, Α’ Κορινθ. 2:9).

Μιχάλης Κανταρτζής

Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

«Επισκέψατο ημάς, εξ ύψους ο Σωτήρ ημών…»

Χαρμόσυνα θα ηχήσουν οι καμπάνες, όταν η Άγια Νύχτα των Χριστουγέννων θα απλώσει τη γλυκιά της γαλήνη με το ανέσπερο φως του αστέρα στις καρδιές των πιστών όλου του κόσμου.

«Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει και η γη το σπήλαιον, τω απροσίτω προσάγει». «Χριστός γεννάται, δοξάσατε, Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε», «Ετέχθη ημίν σήμερον σωτήρ, ος εστί Χριστός Κύριος εν πόλει Δαυίδ» (Λουκάς 2:11).

Οι ύμνοι αυτοί θα γεμίσουν με ειρήνη και χαρά τις ψυχές των πιστών. «Ο Χριστός έγινε άνθρωπος, για να κάνει τον άνθρωπο Θεό», λέει ο Μ. Αθανάσιος. Από τη φάτνη με την άκρα συγκατάβαση του Θεού, αρχίζει το έργο της λύτρωσης, της σωτηρίας μας. Γεννήθηκε ο άναρχος Θεός. «Ουκ εκ σπέρματος, αλλά εκ πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου».

Ο κόσμος, προ της γεννήσεως του Χριστού ζούσε σε πνευματικό σκοτάδι. Δεν γνώριζε τον αληθινό Θεό, ούτε τον προορισμό του. Είχε δημιουργήσει φανταστικούς θεούς, στους οποίους απέδιδε και φανταστικές ιδιότητες. Επικρατούσε ηθική έκλυση και αλλοτρίωση των αξιών. Η ανθρωπότητα είχε χάσει το δρόμο της και έπρεπε να τον βρει. Ο Πανάγαθος Θεός δεν μας εγκατέλειψε, αλλά από αγάπη που ο νους του ανθρώπου αδυνατεί να συλλάβει, έστειλε στον κόσμο τον μονογενή Υιό Του, να μας λυτρώσει από τα δεσμά της αμαρτίας και της ολοκληρωτικής καταστροφής.

Στέκεται η ψυχή μας με δέος μπροστά στη θεϊκή επίσκεψη, τη μεγαλύτερη που δέχτηκε ποτέ! Έρχεται ταπεινά, χωρίς πανηγυρισμούς. Φέρνει δώρα πολύτιμα, δώρα ζωής, αμύθητης αξίας. Φέρνει την αγάπη, τη χαρά, την ειρήνη, τη συμφιλίωσή μας με τον ίδιο τον Θεό, τη λύτρωση και το μεγαλύτερο όλων, τη σωτηρία μας.

Ο προφήτης Ησαΐας μίλησε για την «έλευση του άρχοντα της ειρήνης», για την αιώνια ειρήνη που αυτός θα φέρει. Ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Σοφοκλής, ο Ρωμαίος ποιητής Κικέρωνας, ο Βιργίλιος, μίλησαν για την έλευση ενός Θεού, Σωτήρα του κόσμου. Το κήρυγμα του Χριστιανισμού εμπεριέχεται στο παρακάτω χωρίο της Κ. Διαθήκης: «Δεν υπάρχει πια Ιουδαίος και ειδωλολάτρης, δεν υπάρχει δούλος και ελεύθερος, δεν υπάρχει άντρας και γυναίκα· όλοι σας είστε ένας, χάρη στον Ιησού Χριστό» (Προς Γαλάτας 3:28). Καταργείται η δουλεία, και η γυναίκα παίρνει τη θέση της πλησίον του άνδρα, με σπουδαίο σκοπό και προορισμό.

Ο ενανθρωπίσας Κύριος έγινε ο ιδρυτής μιας καινούργιας τάξης πραγμάτων στον κόσμο, μιας καινούργιας ζωής. Ο Θεός είναι αγάπη! Κι όποιος έχει αγάπη, έχει τον Θεό στην ψυχή του. «Εκένωσεν τον εαυτόν Του, μορφήν δούλου λαβών», γράφει ο Απόστολος Παύλος.

Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε έχουμε ανάγκη τον Θεό στη ζωή μας, η οποία γέμισε με αγωνία, πόνο, άγχος και θλίψη. Ας ανοίξουμε τις καρδιές μας να γίνουν φάτνες ταπεινές. Ο Κύριος χτυπάει τις καρδιές όλων μας και θέλει να κατοικήσει σ’ αυτές (Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε, …, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν). Αρκεί εμείς να θελήσουμε να παραδοθούμε στην αγάπη Του. Τότε θα νιώσουμε τα Χριστούγεννα!

Το να κλειστούμε στον εαυτό μας, μένοντας μόνο στις υλικές προετοιμασίες, αδιαφορώντας για τον συνάνθρωπό μας που πονάει και υποφέρει μέσα στην ανέχεια, τότε η γέννηση του Θεανθρώπου δεν μίλησε καθόλου μέσα μας.

Αυτά τα Χριστούγεννα ας έχουμε σύνθημα να μη μείνει κανείς χωρίς Χριστούγεννα. Ας φροντίσουμε για τα αδέλφια μας εκείνα που τα χτύπησε η αρρώστια, η φτώχια, η μοναξιά. Ας ευχηθούμε και ας προσευχηθούμε αυτά τα Χριστούγεννα να είναι για όλους μας μια συνάντηση με το θείο βρέφος. Να δώσει ο Κύριος στην καρδιά μας την αγάπη εκείνη που δεν φοβάται καμία θυσία.

Μακάρι και εμείς με τη χάρη του σαρκωθέντος Κυρίου μας να νιώσουμε και να βιώσουμε την αγάπη του Χριστού με τους πλησίον μας, κάνοντας όλους πλησίον μας, ώστε ο Θεός να κατοικήσει στις ψυχές μας. Τότε θα αναγεννηθούμε πραγματικά και ζωή μας θα είναι σύμφωνη με το θέλημά Του.

Ευλογημένα Χριστούγεννα σε όλους!

Φωτεινή Ηλιοπούλου, Εκπαιδευτικός

Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

Παιδική Γωνιά

Το αλφαβητάρι της αρετής

(Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου)

Ά    ρχιζε πάντα απ’ το Θεό και πάντα τελείωνε μαζί του

Β    ίου το κέρδος είν’ αυτό: τη μέρα σου καλά να τελειώνεις

Γ    νώριζε όλα τα καλά έργα των δικαίων

Δ    εινόν το να πεινάει κανείς, μα φοβερότερος ο πλούτος ο παράνομος

Ε    υεργετείς; Μάθε λοιπόν πως το Θεό μιμείσαι

Ζ    ήτα απ’ το Θεό να σου είναι σπλαχνικός, ώστε να είσαι εύσπλαχνος κι εσύ

Η    σάρκα η ανθρώπινη για να συγκρατείται πρέπει και να δαμάζεται γερά

Θ    υμό χαλίνωνε, μη πέσεις έξω από τη λογική

Ί    σια ψηλά το βλέμμα σου, στη γλώσσα να ‘χεις μέτρο

Κ    λειδί στ’ αυτιά να βρίσκεται, το γέλιο σου να ‘ναι σεμνό

Λ    υχνάρι να πορεύεται η λογική μπροστά από κάθε σου έργο

Μ    η σου γλυστράει κάτω απ’ ότι φαίνεται, εκείνο που υπάρχει

Ν    α ερευνάς τα πάντα με το νου, όμως να πράττεις όσα επιτρέπονται

Ξ    ένος πως είσαι, μάθε το καλά. Γι’ αυτό τίμα τους ξένους

Ό    ταν στη γαλήνη ταξιδεύεις, τότε να θυμάσαι τη φουρτούνα

Π    άντα να δέχεσαι ευχάριστα, όσα από το Θεό προέρχονται

Ρ    αβδί να σε χτυπά του δίκαιου καλύτερα, παρά ο κακός να σε τιμά

Σ    τις θύρες των σοφών να πηγαινοέρχεσαι, μακρυά απ’ τις θύρες των πλουσίων

Τ    ο μικρό, μικρό δεν είναι, όταν σε κάτι μέγα οδηγεί

Ύ    βριν χαλίνωνε, μακρυά απ’ την έπαρση, μέγας σοφός να γίνεις

Φ    υλάξου συ απ’ το πέσιμο, σαν όμως άλλος πέσει, μη γελάς

Χ    άρισμα το να σε φθονούν, αίσχος και μέγα, να φθονείς εσύ

Ψ    υχή που στο Θεό προσφέρεται, είναι η καλύτερη θυσία

Ω,   ποιος θα τα φυλάξει όλα αυτά; Αυτός και θα σωθεί!

Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2021

Οι Γονείς Επιδιώκουν να Προβάλλονται Μέσω Των Παιδιών Τους

Ιδιαίτερα αξίζει να επισημάνουμε τα εξής: Στην περίπτωση της καυχησιολογίας πρέπει να υπαχθεί η προσπάθεια πολλών γονέων να αναδείξουν τα παιδιά τους σε κάτι που ούτε τα ίδια θέλουν, αλλά και αν θέλουν, δεν μπορούν να τα φτάσουν. Πιο συγκεκριμένα είναι πάμπολλες οι περιπτώσεις όπου ο γονιός προσπαθεί να διοχετεύσει στο παιδί του κάτι, που ο ίδιος δεν πέτυχε, κάτι που δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει στη ζωή του. Και αυτό συχνά γίνεται κατά τρόπο πολύ πιεστικό, μέχρι σημείου, που τα ίδια τα παιδιά καταπιέζονται με αφόρητο τρόπο να φθάσουν σ’ αυτό που οι γονείς τους υποδεικνύουν.

Βέβαια κατ’ αρχάς δεν υπάρχει αντίρρηση στο να τεθούν υψηλοί στόχοι για την πρόοδο των παιδιών. Μετά από καλή και συστηματική έρευνα και συνεργασία γονέων και παιδιών, μπορεί ο γονιός να συμπαρασταθεί ουσιαστικά στον επαγγελματικό προσανατολισμό του παιδιού του, πάντοτε όμως με μια βασική προϋπόθεση, να ασπάζεται την επιθυμία του παιδιού του θέλοντας, ο γονιός, το ίδιο το παιδί του ελεύθερα και αβίαστα να ακολουθήσει το α’ ή το β’ επάγγελμα.

Συνήθως όμως αυτό δεν γίνεται. Οι γονείς ενδιαφέρονται ήδη από το Δημοτικό Σχολείο για να πάρει το παιδί τους υψηλή βαθμολογία, όχι σαν δίκαιη επιβράβευση των προσπαθειών του, αλλά για να έχουν οι ίδιοι αφορμή καυχήσεως στο κοινωνικό περιβάλλον τους. Και με αυτή τη νοοτροπία μεγαλώνουν τα παιδιά τους.

Όταν μάλιστα φθάσει η ώρα της επιλογής επαγγέλματος, τότε δεν δίδεται προσοχή στις έμφυτες κλίσεις του παιδιού, ούτε στις δυνατότητες που διαθέτει, αλλά κριτήριο επιλογής είναι η κοινωνική προβολή των γονέων μέσα από την επιτυχία του παιδιού, η οικονομική ευρωστία του επαγγέλματος, αν δηλαδή θα βγάλει πολλά χρήματα κ.λ.π. Μέσα από το παιδί μας επιδιώκουμε την δική μας καύχηση (είμαι ο πατέρας του γιατρού, κ.λ.π), την αυτοπροβολή μας, παραμερίζοντας τις επιπτώσεις αυτής της νοοτροπίας, αν δηλαδή το παιδί είναι ικανοποιημένο ή ευτυχισμένο.

Σοβαρότατο είναι το τίμημα αυτών των τοποθετήσεων. Το παιδί προκειμένου να φθάσει στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα πιέζεται και ταλαιπωρείται ψυχικά και σωματικά. Οι γονείς ξοδεύονται και επενδύουν στα φροντιστήρια τεράστια ποσά για να «βοηθήσουν» το παιδί τους.

Και όλα αυτά για να βγούμε στην κοινωνία να καυχηθούμε για τη ματαιότητά μας. Μη νομίσουμε ότι ο φαρισαίος είναι ένας τύπος μιας περασμένης εποχής. Ο φαρισαίος κυκλοφορεί ανάμεσά μας. Εμείς είμαστε οι φαρισαίοι. Μόνον που πρέπει κάποιος να μας βοηθήσει να το συνειδητοποιήσουμε.

(«ΛΟΓΟΣ ανθρώπινος και θεανθρώπινος»,
Γεωργίου Σπ. Κωτσάκη)